Een jaar lang besteden wij aandacht aan het thema Gezonde Scholen! Dit doen wij door het organiseren van diverse online evenementen, webinars en rondetafels in aanloop naar het Duurzame & Gezonde Scholen Congres eind dit jaar. Op 10 november 2021 brengen we de opbrengsten van de online events samen op het Duurzame & Gezonde Scholen Congres. Hier brengen we het beste uit de werelden van energie, binnenklimaat, financiering en beweging op het vlak van onderwijs bij elkaar, zowel binnen en buiten het schoolgebouw, zodat we iedere professional die zich bezighoudt met scholen kunnen informeren en inspireren. Onderstaand vind je het programma in aanloop naar het Duurzame & Gezonde Scholen Congres in november. 

Als je op de titel van een onderdeel klikt, volgt een uitgebreidere beschrijving.

  • TijdTitelSpreker
  • 09:30 - 10:00Inloop  20211110main-stage-1
  • 10:00 - 10:10Opening door dagvoorzitter Lisa PetersLisa  Peters 20211110main-stage-1

    Met pit, maar ook met de nodige luchtigheid, opent dagvoorzitter Lisa Peters het Duurzame & Gezonde Scholen Congres. Laat je meenemen in de complexe opgaven van het onderwijsvastgoed, maar blijf ook vooral bij de les door Peters' scherpe en kritische vragen aan onze keynotes.


    Tijdens de opening spreekt ook Mees Groothuis, bachelor student Industrial Design aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) en Green Room manager van de GO Green Office TU/e. Deze organisatie, gemanaged door een team van tien studenten, is het centrale punt aangaande duurzaamheid op de universiteit en streeft ernaar om duurzaamheid te integreren op de campus en in het leven van studenten en medewerkers.

    Opening door dagvoorzitter Lisa Peters door Lisa Peters

  • 10:10 - 10:35Keynote - Creatief omgaan met de immense duurzaamheidsopgaveJan  Aalberts 20211110main-stage-1

    Het primair onderwijs wordt in het algemeen op dezelfde wijze aangemerkt als de andere hogere onderwijssoorten. Een mooi voorbeeld daarvan was de zogenaamde ‘fusietoets’ die door de politiek is opgelegd, om megalomane fusies zoals in het MBO en HBO te voorkomen. In de praktijk is het PO kleinschalig georganiseerd. Er zijn enkele grote schoolbesturen, maar vooral heel veel kleine. De gemiddelde omvang per bestuur is nu 7,08 scholen met gemiddeld 1.590 leerlingen. Er zijn 942 schoolbesturen en 6.676 scholen (Bron PO in cijfers 20-21). Het gemiddelde aantal leerlingen in alle scholen voor PO is 224 leerlingen.

    Ouders hechten aan een basisschool om de hoek en in sommige gemeenten is ook nog de keuze uit een openbare of christelijke basisschool. Deze kleinschaligheid vertaalt zich ook al jaren in de beschikbare huisvestingsbudgetten en de exploitatievergoeding voor de schoolgebouwen, die al jaren ca. 15-25 procent tekort schiet. In het McKinseyrapport van 2020 is dit nog eens bevestigd. De ruim 9.300 schoolgebouwen zijn gemiddeld 40 jaar oud en worden gemiddeld na 69 jaar vervangen. 80 procent heeft een slecht binnenklimaat, 31 procent energielabel G. Met deze verouderde schoolgebouwen is de duurzaamheidsopgave ook immens.

    De stichting Spaarnesant in Haarlem exploiteert 25 openbare scholen voor primair onderwijs. De gemiddelde leeftijd is 65 jaar. Spaarnesant laat al jaren zien dat er toch veel mogelijk is met verduurzaming. Jan Aalberts, lid van het college van bestuur van Spaarnesant, zal in zijn inleiding ingaan op het duurzaamheidsbeleid van Spaarnesant en hoe zij als middelgroot schoolbestuur omgaan met deze uitdagingen. Hierbij wordt ook ingegaan op enkele praktijkvoorbeelden.

    Keynote - Creatief omgaan met de immense duurzaamheidsopgave door Jan Aalberts

  • 10:35 - 11:00Keynote - Eer het verleden, werk aan de ToekomstDonald van den Akker 20211110main-stage-1

    Sinds 2013 is Donald van den Akker betrokken bij het verduurzamen van schoolgebouwen. Hij was mede-initiator van de Green Deal Scholen en de afgelopen 3 jaar programmaleider van het ‘Innovatieprogramma Aardgasvrije en Frisse basisscholen bij kennis- en netwerkorganisatie Platform31/IVO. In zijn presentatie zal hij ingaan op de resultaten van dit programma en wat andere scholen met ambities daarvan kunnen meenemen. Daarnaast zal hij ingaan op het vervolg van het proces naar de systemische verduurzaming van 7000 schoolgebouwen.

    Keynote - Eer het verleden, werk aan de Toekomst door Donald van den Akker

  • 11:00 - 11:20Koffiepauze + netwerken    20211110main-stage-1
  • 11:20 - 11:55Workshopronde 1    20211110main-stage-1
  • 11:20 - 11:55Scholen zonder klaslokalen, het kan!Bart van Kampen 20211110main-stage-1main-stage-1

    Bart van Kampen neemt jullie mee met twee bijzondere net opgeleverde basisscholen waarbij het klaslokaal niet meer bestaat. Waar moet het nieuwe schoolgebouw aan voldoen als de traditionele klassen met de gangen niet meer bestaan? Hoe maak je dan verschillende communities en hou je rekening met de schaal van het kind? Naast de open opzet hebben deze twee schoolgebouwen ook vanuit gezondheid en duurzaamheid bijzondere oplossingen. De brede school De Samenstroom in Hellevoetsluis heeft vloeroverspanningen van 12 meter met heel veel gezond daglicht, binnen en buiten smelten met elkaar samen in de plint. Het IKC Ter Aar heeft een bijzonder installatieconcept. In de zomer gaat de mechanische installatie uit en komt de buitenlucht binnen via te openen ramen, gewoon zoals thuis. Zijn er nog nieuwe scholen te maken zonder installaties? Is de huidige regelgeving wel de juiste richting? Of moeten we terug naar begrijpbare gebouwen? En gaat de huidige regelgeving samen met het nieuwe schoolconcept?

    Scholen zonder klaslokalen, het kan! door Bart van Kampen

  • 11:20 - 11:55Rondleiding AtlasgebouwMees  Groothuis 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    De Green Room in Atlas, het hoofdgebouw van de universiteit, fungeert als ontmoetingsplek voor brainstorms, workshops en documentaires, maar ook als ruimte waarin de vele duurzaamheidsinitiatieven die de TU/e rijk is worden tentoongesteld. Tevens is het de startlocatie van de rondleiding door Atlas die wij aanbieden op dit congres. De tour gaat langs alle technische en innovatieve vernuften die ervoor zorgen dat Atlas zich het meest duurzame schoolgebouw van de wereld mag noemen. Al lopend kom je alles te weten over het gebouw: van de slimme manier van warmtegebruik tot de innovatieve verlichting van Philips.

    Rondleiding Atlasgebouw door Mees Groothuis

  • 11:20 - 11:55Platform31 x Living Story – De ExpeditieKaren  Sikkema 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Ga jij mee op expeditie?

    Stel je voor: je staat voor een belangrijke expeditie. Samen met medebewoners van Asvulkaan, een eiland dat vroeger bloeiend en prachtig was maar sinds de vulkaan weer actief is in de laatste jaren vrijwel onbewoonbaar is geworden, word je erop uitgestuurd om een nieuw leefgebied te vinden. Een nieuwe toekomst voor de kinderen! Jullie hebben gehoord over het land van Zilverbergen, waar de velden bloeien, de lucht zuiver is en de grond rijk is aan duurzame grondstoffen. Iedereen heeft zijn eigen doelen om te behalen onderweg, maar jullie zitten wel op hetzelfde schip. Welke route nemen jullie? Wat kom je onderweg tegen? Waar let je op en hoe werk je samen? Dat is waar De Expeditie om draait.

    De Expeditie is een spel om samenwerkingen te bevorderen tussen verschillende stakeholders (gemeente en schoolbesturen) in de projecten van Aardgasvrije School. Het laat stakeholders met elkaar kennismaken, elkaars standpunten, belangen en manier van werken leren kennen en daarmee een langdurige positieve samenwerking te bevorderen. Het spel laat zien dat de partijen die aan een project gaan beginnen ondanks hun verschillen in aanpak of manier van werken dezelfde droom en ambitie najagen: gezamenlijk een aardgasvrije school realiseren en daarmee bijdragen aan de energietransitie en een duurzame omgeving.

    De Expeditie kan langdurig door Platform31 en de andere partners gebruikt worden, ook na de afsluiting van het project Aardgasvrije School. Het spel is in opdracht van Platform31 ontwikkeld door het serious game bureau Living Story.

    Let op: deze sessie vindt plaats in de plenaire zaal.

    Platform31 x Living Story – De Expeditie door Karen Sikkema

  • 11:20 - 11:55Rekentool geldstromen voor onderwijsvastgoedJaap van der WalJim  Teunizen 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Tijdens deze sessie presenteren Jaap van der Wal en Jim Teunizen een rekentool voor het vaststellen van de beschikbare geldstromen vanuit het onderwijs en de gemeente ten behoeve van de renovatie en/of vernieuwbouw van schoolgebouwen op alle ambitieniveaus (gasloos, BENG, ENG, NoM en frisse scholen), waarin opgenomen een stichtingskostenraming, zodat naast de benodigde budgetten ook de technische onderbouwing beschikbaar is. De rekentool, ontwikkeld in opdracht van Platform31, is gebaseerd op een levensduurverlenging van 20-40 jaar.

    Rekentool geldstromen voor onderwijsvastgoed door Jaap van der Wal, Jim Teunizen

  • 11:20 - 11:55Realiseer jouw circulaire droomschoolMonique  DonkerJos  Lichtenberg 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    De afgelopen 4 jaar hebben Jos Lichtenberg en Monique Donker zich ingezet om te doorgronden hoe we uit de impasse kunnen komen waar scholen en gemeenten zich veelal in bevinden wanneer ze voor de opgave van nieuwbouw or renovatie staan. De lessons learned die op zijn gedaan in diverse disruptieve projecten binnen en buiten scholenbouw, delen ze in deze sessie. Ze geven praktische tips die scholen en gemeenten morgen direct kunnen implementeren, op weg naar duurzame, gezonde, circulaire en inspirerende leeromgevingen. 

    Realiseer jouw circulaire droomschool door Monique Donker, Jos Lichtenberg

  • 11:20 - 11:55Alles wat je moet weten over financiering uit subsidiesFränk de Jong 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Fränk de Jong van het innovatieadviesbureau The Future Innovatieadvies heeft in de afgelopen jaren de TU/e en andere kennisinstellingen zeer succesvol ondersteund bij het aantrekken van financiering uit subsidies. Tijdens deze workshop ronde zal hij u meenemen in het proces achter het ophalen van financiering, een overzicht geven van mogelijke regelingen en een aantal cases inhoudelijk bespreken, waarna u in de gelegenheid zult zijn om vragen te stellen.

    Alles wat je moet weten over financiering uit subsidies door Fränk de Jong

  • 11:20 - 11:55Voel je thuis op school! Victorine de Graaf 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Onderwijs is in ontwikkeling. Wij geloven dat wanneer leerling, leerkracht en directeur zich thuis voelen op school het gemakkelijker voor hen wordt om hun doelen te bereiken. Welke rol kunnen wij als projectontwikkelaar en bouwbedrijf spelen bij het vormgeven van de school van de toekomst (waar iedereen zich thuis voelt)? Kunnen wij door slim onderhoud, flexibele circulaire oplossingen of een ander nieuwbouwproces bijdragen aan beter onderwijs? 

    Wat vind jij belangrijk? We delen tijdens deze parallelsessie kennis en wisselen van gedachten over kansen en mogelijkheden om de kwaliteit van het onderwijsvastgoed te verbeteren.

    Voel je thuis op school!  door Victorine de Graaf

  • 11:20 - 11:55Het schoolplein als beweeg-, speel- en leerpleinJorieke  Steenaart 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Bijna de helft van de basisschoolkinderen en 60% van de pubers in Nederland beweegt te weinig, jongeren zitten urenlang per dag, spelen weinig buiten en fietsen minder naar school. Dit is zorgelijk: immers, wie op jonge leeftijd plezier ervaart in sporten, bewegen en spelen, ontwikkelt dikwijls een actieve leefstijl op latere leeftijd. Jong (aan) leren is later profiteren!

    Er is één plek waar alle kinderen samenkomen: op school. Als bewegen het nieuwe normaal wordt, dan hoort een beweegvriendelijke omgeving van de school ook de norm te zijn. Het schoolplein is nu vaak het ondergeschoven kindje in de onderwijshuisvesting.

    De werkgroep bestaande uit KCSB, WIJbuurtsportcoaches, Jantje Beton, IVN, Mulier, JOGG en de KVLO zet zich in om aandacht te vragen voor het schoolplein en de mogelijkheden die zij kan bieden voor o.a. het (meer) bewegen, het samenkomen, het leren, de ontmoeting, de wijkfunctie, gezondheid, dynamisch onderwijs, het buitenspelen, ontspannen en verblijven maar ook voor de natuur en biodiversiteit.

    Met de werkgroep willen wij voor bestaande en nieuwe scholen adviezen en handvatten aanbieden voor ontwerp, inrichting, begeleiding en activiteiten van de brede functie van het schoolplein.

    Ook de vertaalslag van de adviezen en handvatten naar de concrete uitvoering verdienen de aandacht. Met betrokken partners willen wij bekijken hoe de uitrol van inrichting, begeleiding en het organiseren van activiteiten gerealiseerd kunnen worden.

    Binnen de sessie lichten wij graag onze ambities en onze op te brengen tips en tools toe.

    Het schoolplein als beweeg-, speel- en leerplein door Jorieke Steenaart

  • 11:55 - 12:00Wisseltijd  20211110main-stage-1
  • 12:00 - 12:35Workshopronde 2    20211110main-stage-1
  • 12:00 - 12:35Hoe realiseer je het meest duurzame onderwijsgebouw ter wereld? Een kijkje achter de schermen.Sonja  Rijlaarsdam 20211110main-stage-1main-stage-1

    In deze sessie neem ik jullie mee in het proces van de renovatie van Atlas en waarom Atlas de titel van het meest duurzame onderwijsgebouw ter wereld mag dragen.

    Welk proces doorloop je als je een gebouw wilt renoveren, van initiatief tot ingebruikname? Hoe geef je hier als opdrachtgever sturing aan door vanaf het begin een duidelijke ambitie neer te zetten? En als je verder wilt gaan dan de standaard oplossingen in duurzaamheid, hoe pak je dat dan (financieel) aan? Welke nieuwe innovaties hebben we in Atlas samengebracht, waardoor het nu zo duurzaam is?

    Hoe realiseer je het meest duurzame onderwijsgebouw ter wereld? Een kijkje achter de schermen. door Sonja Rijlaarsdam

  • 12:00 - 12:35Moet het budget voor de bouw van scholen niet net zo hoog worden als voor een stadskantoor?Gideon de Jong 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Gideon de Jong van SVP Architectuur en Stedenbouw vindt dat de huidige discussie over gezonde scholen te eenzijdig is. Bij het bouwen van een school zijn volgens hem het zich thuis voelen, geïnspireerd worden, uitgedaagd worden om te bewegen en te ontdekken net zo belangrijk als goede ventilatie. Hij pleit voor een integrale aanpak waarin deze aspecten evenals een gezond klimaat en duurzaamheid de basis vormen voor de huisvesting van volgende generaties. Moet het budget voor de bouw of verduurzaming van scholen daarom niet net zo hoog worden als voor bijvoorbeeld een stadskantoor? Als architect en partner van SVP stelt hij zichzelf en u deze vraag en zal aan de hand van studies, voorbeelden van eigen projecten en van die van  anderen laten zien hoe het anders zou kunnen.

    Moet het budget voor de bouw van scholen niet net zo hoog worden als voor een stadskantoor? door Gideon de Jong

  • 12:00 - 12:35Platform31 x Living Story – De ExpeditieKaren  Sikkema 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Ga jij mee op expeditie?

    Stel je voor: je staat voor een belangrijke expeditie. Samen met medebewoners van Asvulkaan, een eiland dat vroeger bloeiend en prachtig was maar sinds de vulkaan weer actief is in de laatste jaren vrijwel onbewoonbaar is geworden, word je erop uitgestuurd om een nieuw leefgebied te vinden. Een nieuwe toekomst voor de kinderen! Jullie hebben gehoord over het land van Zilverbergen, waar de velden bloeien, de lucht zuiver is en de grond rijk is aan duurzame grondstoffen. Iedereen heeft zijn eigen doelen om te behalen onderweg, maar jullie zitten wel op hetzelfde schip. Welke route nemen jullie? Wat kom je onderweg tegen? Waar let je op en hoe werk je samen? Dat is waar De Expeditie om draait.

    De Expeditie is een spel om samenwerkingen te bevorderen tussen verschillende stakeholders (gemeente en schoolbesturen) in de projecten van Aardgasvrije School. Het laat stakeholders met elkaar kennismaken, elkaars standpunten, belangen en manier van werken leren kennen en daarmee een langdurige positieve samenwerking te bevorderen. Het spel laat zien dat de partijen die aan een project gaan beginnen ondanks hun verschillen in aanpak of manier van werken dezelfde droom en ambitie najagen: gezamenlijk een aardgasvrije school realiseren en daarmee bijdragen aan de energietransitie en een duurzame omgeving.

    De Expeditie kan langdurig door Platform31 en de andere partners gebruikt worden, ook na de afsluiting van het project Aardgasvrije School.

    Het spel is in opdracht van Platform31 ontwikkeld door het serious game bureau Living Story.

    Platform31 x Living Story – De Expeditie door Karen Sikkema

  • 12:00 - 12:35Gezonde aardgasvrije scholenJanneke  Mikkers 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Het is niet vanzelfsprekend dat bij de energietransitie van scholen voldoende rekening wordt gehouden met gezondheid en met het warmend wordende klimaat. De GGD onderzocht hoe dit beter kan. In deze workshop zal zij de deelnemers meenemen in de resultaten van dit onderzoek. Een tipjes van de sluier: er zijn grote verschillen te zien tussen scholen die aardgasvrij zijn gemaakt, op het gebied van gezondheid, zowel bij de oplevering als in de onderhoudsfase. Er zijn op diverse inhoudelijke en procesmatige aspecten goede praktijken beschikbaar. Op procesmatig niveau lijkt het borgen van voldoende kennis over gezondheid aan de vraagzijde een sleutel tot succes. In de workshop zal daarnaast ruimte zijn om in discussie met elkaar te gaan. Bij deze discussie zal ook Marco van Zandwijk, van kenniscentrum Ruimte-OK aanschuiven.

     

    Gezonde aardgasvrije scholen door Janneke Mikkers

  • 12:00 - 12:35Onze scholen duurzaam en gezond, en snel een beetje!Henk  DiepenmaatWouter  Kersten 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Zo’n pracht van een maatschappelijke ambitie, daar kan toch niemand tegen zijn? De eerste pareltjes verschijnen voorzichtig, hier en daar. Een feest om in zo’n gebouw te mogen leren en werken. Maar ook worden de eerste zeperds geïncasseerd.

    De praktijk is dus weerbarstig, opschaling gaat niet vanzelf. Zelfs de processen achter de succesverhalen, de pareltjes, kosten bloed, zweet en tranen. Op deze wijze 8000 basisscholen aanpakken, dat kost klauwen met geld en tijd.

    Hoe komt dat? En kan het slimmer? Deze vragen verkennen we voor individuele scholen, maar juist ook voor de transitie-ambitie in zijn geheel.

    Onze scholen duurzaam en gezond, en snel een beetje! door Henk Diepenmaat, Wouter Kersten

  • 12:00 - 12:35Decentraal ventileren, beter lerenPhillip  DaviesJan  Costa 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Het creëren van een gezond binnenklimaat stond bij de meeste scholen al jaren op de agenda, maar is door de coronacrisis in een stroomversnelling terechtgekomen. Scholen willen les geven in een gezonde en veilige omgeving , dus ventileren is de boodschap! Maar hoe pak je dat concreet aan? Hoe voorzie je een bestaand schoolgebouw van een efficiënte, energiezuinige ventilatie-installatie zonder verregaande verbouwingen uit te voeren? Aan welke eisen moet het ventilatiesysteem voldoen om in aanmerking te komen voor subsidies? Het antwoord op al deze vragen wordt gegeven in deze sessie.

    Jan Costa en Phillip Davies nemen u mee naar het Geert Groote College in Amsterdam en geven praktische tips om het binnenklimaat in uw school eenvoudig en snel te verbeteren.

    Decentraal ventileren, beter leren door Phillip Davies, Jan Costa

  • 12:00 - 12:35Integraal ontwerpen: (her)ontdek de waarde en kansen van een bestaand schoolgebouwLoe  DaemsSara van Popta 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Hoe maak je met slimme op elkaar afgestemde ingenieurs- en ontwerpoplossingen schoolgebouwen toekomstbestendig? Passend op bijvoorbeeld de nieuwe onderwijsvisie, op wisselende leerlingaantallen, adaptief onderwijs, de bouwregelgeving én binnen een gesteld budget? Niemand Raadgevende Ingenieurs en 19 het atelier vertellen u het graag!

    Integraal ontwerpen: (her)ontdek de waarde en kansen van een bestaand schoolgebouw door Loe Daems, Sara van Popta

  • 12:35 - 13:30Lunchpauze   20211110main-stage-1
  • 13:30 - 14:30Rondetafelgesprek Duurzame en Gezonde Scholen Victorine de GraafMasi  MohammadiAnnemarie  KüppersJudith  VeraartCarli  HartgerinkJan  Aalberts 20211110main-stage-1

    Scholen staan voor een enorme uitdaging om hun scholen op diverse vlakken voor te bereiden op de toekomst. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want hoe zien onderwijsmethodes er over tien jaar uit? Toch moeten ze nu aan de slag om het binnenklimaat, de energiehuishouding en het comfort van leerlingen en leerkrachten te verbeteren. Is de overheid aan zet voor meer financiële impulsen, of zijn er nieuwe contract- en samenwerkingsvormen te bedenken zodat het onderwijsvastgoed nu gezond en duurzaam gemaakt kan worden? Deze vragen en meer passeren de revue tijdens dit rondetafelgesprek. Voorop staat een kwalitatief schoolgebouw voor de gebruikers, met stellingen die erop gericht zijn dat doel haalbaar te maken.

    Rondetafelgesprek Duurzame en Gezonde Scholen  door Victorine de Graaf, Masi Mohammadi, Annemarie Küppers, Judith Veraart, Carli Hartgerink, Jan Aalberts

  • 14:30 - 14:55Keynote - Hoe ontwerp je een schoolgebouw met als uitgangspunten: betere leerprestaties, minder ziekteverzuim en minimale CO2-impact?Jürgen van Hulst 20211110main-stage-1

    De sessie van Saint-Gobain geeft inzicht in hoe gezonde en toekomstbestendige scholen praktisch worden gerealiseerd. Wij lichten dit toe aan de hand van het onderzoek dat wij deden samen met DGMR, bba binnenmilieu en Nibe. Wij onderzochten hoe een zo goed mogelijk schoolgebouw wordt ontworpen waarin leerlingen beter presteren en leerkrachten minder stress ervaren én een lager ziekteverzuim hebben. Met bovendien maximale prestaties van welzijn (beleving, akoestisch comfort, luchtkwaliteit, thermisch comfort en daglicht), de energieprestatie en de MPG-score in een goede onderlinge balans.

    Keynote - Hoe ontwerp je een schoolgebouw met als uitgangspunten: betere leerprestaties, minder ziekteverzuim en minimale CO2-impact? door Jürgen van Hulst

  • 14:55 - 15:15Koffiepauze + netwerken   20211110main-stage-1
  • 15:15 - 15:50Workshopronde 3   20211110main-stage-1
  • 15:15 - 15:50Het schoolgebouw als pedagoog, als thuis.Wilma  Kempinga 20211110main-stage-1main-stage-1

    Onderwijsdiscussies besteden doorgaans weinig aandacht aan de betekenis van het schoolgebouw. Onderwijshuisvesting wordt vaak denigrerend ‘stenen stapelen’ genoemd, en gezien als louter technische en financiële kwestie. Wilma Kempinga betoogt dat dit het onderwijs te kort doet. Een goed schoolgebouw is van grote waarde voor leerlingen: als derde pedagoog, als tweede thuis, en mogelijk als architectonische schoonheidsbeleving. Kom luisteren naar dit inspirerende verhaal.

    Het schoolgebouw als pedagoog, als thuis. door Wilma Kempinga

  • 15:15 - 15:50De Daikin route naar gezond onderwijsSimon  Klijnstra 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Een gezonde leer- en werkomgeving heeft vier kenmerken:

    - De luchtkwaliteit is uitstekend

    - De binnentemperatuur is constant en comfortabel

    - Het energieverbruik is laag

    - U heeft altijd realtime inzicht in het functioneren van de systemen

     

    Kom naar de Daikin sessie en wij laten u zien hoe u deze gezonde omgeving realiseert.

     

    De eerste stap is meten. Met de Daikin Indoor Air Quality-sensor meten wij de kwaliteit van het binnenklimaat in uw klaslokalen. De CO2-waarde,

    maar ook luchtvochtigheid, fijnstof, licht en geluid. Met deze gegevens ontwerpen wij voor u een efficiënte route naar een gezond binnenmilieu.

     

    De Daikin route naar gezond onderwijs door Simon Klijnstra

  • 15:15 - 15:50Praktische ontwerptips voor een gezonde school!Jürgen van Hulst 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    We gaan uit van onze integrale aanpak (zoals ook beschreven in het Whitepaper) voor een gezond en toekomstbestendig onderwijsgebouw, waarin wij de leerprestaties van de kinderen én het ziekteverzuim van leerkrachten en kinderen centraal stellen. Daarnaast kijken wij naar een CO2 impact (van energie- en materiaalgebruik) welke zo laag mogelijk is. Via de pijlers Welzijn, Duurzaamheid en Efficiëntie bekijken wij de uitvraag. Omdat wij steeds meer binnen zitten heeft de binnenruimte extra aandacht nodig in verband met ons welbevinden. De thema’s horen (akoestisch comfort), ademen (luchtkwaliteit), voelen (thermisch comfort) en zien (visueel comfort) hebben hier een zeer grote invloed op.

    Praktische ontwerptips voor een gezonde school! door Jürgen van Hulst

  • 15:15 - 15:50De invloed van het binnenmilieu op de prestatie van de leerling en wat een klaslokaal zo bijzonder maakt.Marcel  Loomans 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Het binnenmilieu op scholen krijgt niet altijd de aandacht die het in werkelijkheid zou moeten verdienen. Desondanks is de schoolomgeving en het binnenmilieu waarin wij/onze jeugd onze opleiding hebben genoten/genieten belangrijk. Niet alleen gezien het aantal uur dat erin wordt verbleven, maar ook omdat het ondersteuning biedt bij het lesgeven en het leren. Het afgelopen jaar was die aandacht er plotseling wel in het kader van COVID-19, maar dat is een wat extreme situatie. In het onderzoek van Henk Brink kijken we naar het effect van meer normale omstandigheden en proberen we de beste randvoorwaarden voor het binnenmilieu af te leiden, in dit geval voor leslokalen die bedoeld zijn voor lesgeven in het hoger onderwijs. In de presentatie wordt ingegaan op dit onderzoek en zullen enkele zijsprongetjes gemaakt worden naar COVID-19, thermisch comfort bij binnenkomst in een collegezaal en het ventileren van een klaslokaal.

    Dr.ir. Marcel Loomans is universitair docent aan de TU Eindhoven bij de groep Building Performance. Zijn expertise is het binnenmilieu, met als belangrijkste aandachtsgebied het thermisch comfort en de luchtkwaliteit. Dit met als doel om te komen tot een binnenomgeving die het mogelijk maakt om zo goed als mogelijk de gewenste activiteiten uit te voeren. Het toepassingsbereik loopt daarbij van kantoren, scholen tot woningen. In-situ onderzoek met metingen, inclusief perceptie, zijn belangrijke methodes die daarbij worden ingezet. Daarnaast heeft hij promotieonderzoek gedaan op het gebied van het meten en simuleren van luchtstromingen in een ruimte en ligt zijn interesse ook bij speciale omgevingen zoals cleanrooms en operatiekamers.

    De invloed van het binnenmilieu op de prestatie van de leerling en wat een klaslokaal zo bijzonder maakt. door Marcel Loomans

  • 15:15 - 15:50Platform31 x Living Story – De ExpeditieKaren  Sikkema 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Ga jij mee op expeditie?

    Stel je voor: je staat voor een belangrijke expeditie. Samen met medebewoners van Asvulkaan, een eiland dat vroeger bloeiend en prachtig was maar sinds de vulkaan weer actief is in de laatste jaren vrijwel onbewoonbaar is geworden, word je erop uitgestuurd om een nieuw leefgebied te vinden. Een nieuwe toekomst voor de kinderen! Jullie hebben gehoord over het land van Zilverbergen, waar de velden bloeien, de lucht zuiver is en de grond rijk is aan duurzame grondstoffen. Iedereen heeft zijn eigen doelen om te behalen onderweg, maar jullie zitten wel op hetzelfde schip. Welke route nemen jullie? Wat kom je onderweg tegen? Waar let je op en hoe werk je samen? Dat is waar De Expeditie om draait.

    De Expeditie is een spel om samenwerkingen te bevorderen tussen verschillende stakeholders (gemeente en schoolbesturen) in de projecten van Aardgasvrije School. Het laat stakeholders met elkaar kennismaken, elkaars standpunten, belangen en manier van werken leren kennen en daarmee een langdurige positieve samenwerking te bevorderen. Het spel laat zien dat de partijen die aan een project gaan beginnen ondanks hun verschillen in aanpak of manier van werken dezelfde droom en ambitie najagen: gezamenlijk een aardgasvrije school realiseren en daarmee bijdragen aan de energietransitie en een duurzame omgeving.

    De Expeditie kan langdurig door Platform31 en de andere partners gebruikt worden, ook na de afsluiting van het project Aardgasvrije School. Het spel is in opdracht van Platform31 ontwikkeld door het serious game bureau Living Story.

    Let op: deze sessie vindt plaats in de plenaire zaal.

    Platform31 x Living Story – De Expeditie door Karen Sikkema

  • 15:15 - 15:50Lessons learned uit Innovatieprogramma Aardgasvrije en Frisse Scholen  20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Eind 2021 loopt het innovatieprogramma ‘Aardgasvrije en frisse scholen’ af, uitgevoerd door Platform31 en Kenniscentrum Ruimte-OK in opdracht van het ministerie van BZK. Voor het programma werden elf pilots gestimuleerd om bij de renovatie van een basisschool te sturen op een aardgasvrij en fris (binnenklimaat) concept.

    Daar zijn inmiddels opbrengsten van bekend. In deze sessie spreken vertegenwoordigers van drie pilots uit het programma over het proces en de uitkomsten van een traject om de school te verduurzamen. Het gaat om:

    School met de Bijbel, Zaltbommel
    Een school met een nieuw en een ouder deel. Laatstgenoemde was niet geïsoleerd en er werd op gas gestookt. De school had natuurlijke ventilatie, waardoor het in de winter te koud was en in de zomer te warm. Vanuit het programma ‘Aardgasvrije en frisse scholen’ is ingezet op een traditionele aanbesteding waarbij een hybride warmtekoude pomp is aangebracht en een wtw-ventilatie met koeling en verwarming bracht de ruimtes op frisse scholen niveau. Goede afstemming met energiebedrijven, standaardisatie en een strakke planning waren belangrijke elementen in dit traject.

    De Uilenbrink, Meierijstad
    Vanuit het integraal huisvestingsplan van de gemeente Meierijstad was vervangende nieuwbouw of renovatie van De Uilenbrink aan de orde. Samen met de gemeente werd gewerkt aan een gasloos gebouw, waarbij ook een kinderdagverblijf werd toegevoegd, allemaal binnen het op voorhand bepaalde budget. Dit gebeurde op basis van een bouwteam, waarbij vertrouwen, communicatie en gezamenlijke verantwoordelijkheid sleutelwoorden waren.

    De Horizon, Heerlen
    Gemeente Heerlen werkt als sinds 2005 met een integraal huisvestingsplan. In 2017 is met het oog op de actuele discussie over renovatie als voorziening in de Verordening onderwijshuisvesting in overleg met de schoolbesturen renovatie opgenomen in het IHP. Begin 2018 startte de school aan de renovatie, met als ambitie een levensduurverlenging van minstens 25 jaar, gasloos en BENG. Met behulp van het programma ‘Aardgasvrije en frisse scholen’ is een school neergezet met nieuwbouwkwaliteit, waarbij nul op de meter binnen handbereik ligt.

    Lessons learned uit Innovatieprogramma Aardgasvrije en Frisse Scholen

  • 15:15 - 15:50Duurzaam renoveren; het proces van PvE tot en met 20 jaar gebruikJeffrey  Gilein 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    In deze presentatie neemt Jeffrey, in samenwerking met architect Henk de Gelder (RoosRos architecten), jullie mee in het proces vanaf de aanbesteding tot aan de realisatie vanuit het oogpunt van de aannemer. Een aannemer die zorg draagt vanaf het eerste ontwerp, de ontwikkeling, de voorbereiding, de uitvoering, 20 jaar onderhoud en daarbij prestatiegarantie afgeeft voor onder andere energie en klimaat. Met diverse casussen en pilots als voorbeeld.

    Duurzaam renoveren; het proces van PvE tot en met 20 jaar gebruik door Jeffrey Gilein

  • 15:50 - 15:55Wisseltijd  20211110main-stage-1
  • 15:55 - 16:30Workshopronde 4    20211110main-stage-1
  • 15:55 - 16:30Ontzorgingsprogramma Verduurzamen Maatschappelijk VastgoedJudith  SiebringLotte  Tange 20211110main-stage-1main-stage-1

    Hoe kunnen (kleine) schoolbesturen aan de slag met de verduurzaming van hun school om de doelstellingen van het Klimaatakkoord te halen?

    Alle provincies hebben van het Rijk subsidie gekregen voor een Ontzorgingsprogramma voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed. Met deze regeling kunnen provincies een programma opzetten voor kleine maatschappelijke vastgoedeigenaren, waaronder die van schoolbesturen in het Primair (max. 10 gebouwen) en Voortgezet Onderwijs (max. 5 gebouwen). De provincies hebben allemaal hun eigen aanpak gekozen. Via het ontzorgingsprogramma van de meeste provincies kunnen kleine schoolbesturen nu gebruik maken van advies en ondersteuning op maat. Kenniscentrum Ruimte-OK biedt de provincies ondersteuning bij het uitvoeren van hun programma’s vanuit hun rol als kennispartner in het Kennis- en innovatieplatform verduurzaming maatschappelijk vastgoed.

    In deze sessie vertelt Judith Siebring meer over de aanpak van de verschillende provincies en de ondersteuning van Ruimte-OK vanuit het programma Scholen op Koers naar 2030. De duurzaamheidscoach van het ontzorgingsprogramma van de provincie Zuid-Holland schuift aan om een toelichting te geven op hun voortgang en ervaringen in de afgelopen maanden.

     

    Ontzorgingsprogramma Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed door Judith Siebring, Lotte Tange

  • 15:55 - 16:30Het onmogelijke mogelijk gemaaktHenk de Gelder 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Hoe maak je van een gedateerde, traditionele gangenschool en Daltonschool voor de toekomst? Welke aspecten zijn hiervoor onmisbaar en wat betekent dit voor het ontwerp-/bouwproces?

     

    Het onmogelijke mogelijk gemaakt door Henk de Gelder

  • 15:55 - 16:30Leerlingen betrekken bij de verduurzaming van schoolgebouwenJudith  VeraartAnne  Slabbekoorn 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Een jonge generatie laten leren in een duurzaam schoolgebouw, dat is waar veel onderwijs verduurzamers voor gaan. De praktische verduurzaming van een schoolgebouw vormt ook een mooie kans om leerlingen kennis te laten maken met thema’s zoals energie besparing, duurzame energieopwek, de energietransitie en klimaatverandering. Maar hoe zorg je ervoor dat je, als schoolbestuurder of medewerker bij de gemeente, leerlingen ook daadwerkelijk hierbij betrekt? In deze workshop geven we tips hoe je aan de slag kunt samen met leerlingen.

    Leerlingen betrekken bij de verduurzaming van schoolgebouwen door Judith Veraart, Anne Slabbekoorn

  • 15:55 - 16:30Meet de luchtkwaliteitErik van der MadeMaurice  Schalks 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Het belang van een gezonde luchthuishouding in schoolgebouwen is alom bekend. Ventilatie als middel om de kans op virusinfecties te minimaliseren zal ook na de coronapandemie een belangrijk thema blijven. Het meten, inrichten en correct aansturen van de klimaatinstallatie is essentieel voor een ‘frisse school’. Erik van der Made zal het Aranet systeem introduceren. Maurice Schalks zal zijn ervaring delen met de implementatie van het systeem door Bestklimaat bij de grootste scholengemeenschap van Amsterdam en omstreken.

    Meet de luchtkwaliteit door Erik van der Made, Maurice Schalks

  • 15:55 - 16:30Platform31 x Living Story – De ExpeditieKaren  Sikkema 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Ga jij mee op expeditie?

    Stel je voor: je staat voor een belangrijke expeditie. Samen met medebewoners van Asvulkaan, een eiland dat vroeger bloeiend en prachtig was maar sinds de vulkaan weer actief is in de laatste jaren vrijwel onbewoonbaar is geworden, word je erop uitgestuurd om een nieuw leefgebied te vinden. Een nieuwe toekomst voor de kinderen! Jullie hebben gehoord over het land van Zilverbergen, waar de velden bloeien, de lucht zuiver is en de grond rijk is aan duurzame grondstoffen. Iedereen heeft zijn eigen doelen om te behalen onderweg, maar jullie zitten wel op hetzelfde schip. Welke route nemen jullie? Wat kom je onderweg tegen? Waar let je op en hoe werk je samen? Dat is waar De Expeditie om draait.

    De Expeditie is een spel om samenwerkingen te bevorderen tussen verschillende stakeholders (gemeente en schoolbesturen) in de projecten van Aardgasvrije School. Het laat stakeholders met elkaar kennismaken, elkaars standpunten, belangen en manier van werken leren kennen en daarmee een langdurige positieve samenwerking te bevorderen. Het spel laat zien dat de partijen die aan een project gaan beginnen ondanks hun verschillen in aanpak of manier van werken dezelfde droom en ambitie najagen: gezamenlijk een aardgasvrije school realiseren en daarmee bijdragen aan de energietransitie en een duurzame omgeving.

    De Expeditie kan langdurig door Platform31 en de andere partners gebruikt worden, ook na de afsluiting van het project Aardgasvrije School.

    Het spel is in opdracht van Platform31 ontwikkeld door het serious game bureau Living Story.

    Platform31 x Living Story – De Expeditie door Karen Sikkema

  • 15:55 - 16:30Rondleiding AtlasgebouwMees  Groothuis 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    De Green Room in Atlas, het hoofdgebouw van de universiteit, fungeert als ontmoetingsplek voor brainstorms, workshops en documentaires, maar ook als ruimte waarin de vele duurzaamheidsinitiatieven die de TU/e rijk is worden tentoongesteld. Tevens is het de startlocatie van de rondleiding door Atlas die wij aanbieden op dit congres. De tour gaat langs alle technische en innovatieve vernuften die ervoor zorgen dat Atlas zich het meest duurzame schoolgebouw van de wereld mag noemen. Al lopend komt u alles te weten over het gebouw: van de slimme manier van warmtegebruik tot de innovatieve verlichting van Philips.

    Rondleiding Atlasgebouw door Mees Groothuis

  • 15:55 - 16:30Rekentool geldstromen voor onderwijsvastgoedJaap van der WalJim  Teunizen 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Tijdens deze sessie presenteren Jaap van der Wal en Jim Teunizen een rekentool voor het vaststellen van de beschikbare geldstromen vanuit het onderwijs en de gemeente ten behoeve van de renovatie en/of vernieuwbouw van schoolgebouwen op alle ambitieniveaus (gasloos, BENG, ENG, NoM en frisse scholen), waarin opgenomen een stichtingskostenraming, zodat naast de benodigde budgetten ook de technische onderbouwing beschikbaar is. De rekentool, ontwikkeld in opdracht van Platform31, is gebaseerd op een levensduurverlenging van 20-40 jaar.

    Rekentool geldstromen voor onderwijsvastgoed door Jaap van der Wal, Jim Teunizen

  • 15:55 - 16:30Pop-up lokaal Monique  DonkerJos  Lichtenberg 20211110main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1main-stage-1

    Er zijn een hoop innovaties die bijdragen aan een fijne leeromgeving. Vaak is het ongrijpbaar hoe deze werken of kent men het bestaan er niet van. Met de ontwikkeling van het pop-up lokaal wordt tastbaar hoe scholen er uit kunnen zien en wat de positieve bijdrage is van een andere aanpak op het leereffect. Tijdens deze sessie presenteren Jos Lichtenberg en Monique Donker het concept, dagen de deelnemers uit mee te denken en geven een kijkje in de verdere ontwikkeling.

    Pop-up lokaal  door Monique Donker, Jos Lichtenberg

  • 16:30 - 16:35Korte pauze  20211110main-stage-1
  • 16:35 - 17:00Keynote - Atlas Living Lab - exploring the future togetherElke den Ouden 20211110main-stage-1

    Het hoofdgebouw van de TU/e - het Atlas gebouw - is het grootste living lab in zijn soort, en bouwt voort op de lessen van 10 jaar living labs op de TU/e campus. In dit living lab werken onderzoekers, bedrijven en studenten samen aan innovaties die gericht zijn op welzijn, gezondheid en duurzaamheid. In deze presentatie laten we zien hoe het living lab kan bijdragen aan het bouwen van een innovatie ecosysteem en hoe de praktische uitdagingen worden aangepakt met grensverleggend onderzoek. 

    Keynote - Atlas Living Lab - exploring the future together door Elke den Ouden

  • 17:00 - 17:15Afsluiting dagvoorzitter Lisa  Peters 20211110main-stage-1

    Dagvoorzitter Lisa Peters sluit de dag energiek af. Houd jouw opgedane lessen en inzichten paraat, want gezamenlijk blikken we terug op de dag en vooruit op de concrete vervolgstappen die jij kan zetten naar aanleiding van het congres.

    Afsluiting dagvoorzitter  door Lisa Peters

  • 17:15 - 18:00Netwerkborrel   20211110main-stage-1

Alle filters verwijderen (reset)

Terug naar boven